Exile on Main St. como paradigma da beleza.

Arte...
Qué carallo é? Quén a inventou? Por qué (a algúns) nos fai “algo” que nos resona por dentro?. Quizais a mellor definición sexa a de Ezra Pound: “... É a noticia que non deixa de ser noticia...”.
Vale que todos temos a nosa forma subxetiva de mirar as cousas. Ainos de blanco e ainos de tinto. Ainos que lles queren cebola na tortilla. Non podemos facer uso dos nosos sentidos sen unha forma non neutral de observar. Estos procesos subxetuais, esas emocións absolutamente individuais fan da arte o que é, unha forma de comunicación que chega dun emisor (autor) a un receptor (co-autor) sen necesidade de códigos perfectamente codificados. Unha boa obra de arte ríxese por procesos intersubxetivos, máis que obxetivos, desvelando sempre algo do real, pero utilizando ese palabro grego poiesis, “eso” que fai o poeta. Sen embargo non existe unha boa obra se ninguén a ve. Aposto os güevos a que existiron millóns de obras de arte que tan só viu o autor. Pódese dicir que non existiron. Calquera compositor da academia, fodidamente hermético e críptico para a maioría dos mortais, ten arquivados para a posteridade as súas obras entre os fortes brazos da institución burguesa. Músicos de rúa (destes que non graban discos, outra forma de arquivo, quizais a única ainda non obsoleta hoxe en día)nunca pasarán á história pese a facernos rebulir a alma. Esto é así hoxe e era así no século XVI.
Todo este rollo ven ó caso para falar do que calquera fan dos Rolling Stones considera o mellor disco da banda. Esta afirmación é case unánime, pese a que ahí están Sticky Fingers, Beggars Banquet, let it Bleed... Pero por qué.?? Por qué a todos nos parece tan fodidamente bó este disco? Por qué chega a ser tan sublime??? Exile on Main St. non ten esas canción stonianas de amor á primeira escoita, esos himnos coreados por millóns de persoas en TODO o mundo. Qué ten?... Qué tiña Cezanne...?
Aquí entramos de cheo na arte, nas súas complexidades subxetuais, e nos procesos psicoperceptivos e heurísticos que a compoñen. Con este exemplo, a emoción gánalle á cognición á hora de recibir arte. Este disco doble non ten o valor histórico da gioconda, non revolucionou o panorama como esas putas de Aviñón nin ese mexadeiro de Duchamp... Este disco (doble) sinxelamente emociona. EMOCIONA.
Non descubrín ós Stones con este disco. Máis ben foi un descubrimento recente para min. Antes de coñecelo xa sabía o que significou esta banda para o Rock’n’roll, a música e a arte en xeral, pero este disco... Pola súa perfección, o David de Miguel Anxo do Rock and Roll.
Falemos da portada. Un collage. Fotografías de tódolos tipos, de tódalas xentes, pero cunha estrana unidade... É como as cancións que van soar cando o poñas. Distintas pero formando unha inusual, pero perfecta unidade conceptual. Todo encaixa en conxunto. O interior é como un tesouro. Cada fotografía debería estar no Louvre. Fora esas pedras vellas do Século V A.C... Pero esta obra mestra do 72 NUNCA acougaría nun museo.
Esta obra mestra da civilización occidental non viu a luz por casualidade. O seu título xa nos conta como exiliados para levar unha decadente vida en mansións versallescas francesas, metidos ata o fondo nas drogas, fuxindo de impostos e de policias, os Stones recluironse para crear, para o que é elaborar, (onde suxeito e obxeto colaboran en comunión, onde hai alternativas e incertidume para escoller a mellor, onde se destitue o imperio discursivo, provocando o gozo) a sua obra cumio.
O disco xestouse en estudios improvisados nos sótanos da mansión de Keith, Nellcôte, en camións con sofisticados equipos móviles de grabación, e entre xentes que ían dende élites culturais (Lennon, Parsons...) e aristocráticas (a jet set francesa e internacional), ata os camellos e yonkis máis tirados (Parsons...). Polo medio, un Richards totalmente adicto á heroina pululaba coa sua guitarra creando parte das magníficas cancións do mellor disco da historia.



Cando se pon o disco sona a mellor canción que podería soar para presentar un disco. Os Stones xa abriran o Beggars con Simpathy for de Devil, pero parece que se superaron. “Rocks Off” é enerxía, vitalidade. É vida. Con poesía directa, con vocabulario real. Moi pronto, a medida que se suceden as cancións, e como na vida mesma, descubrimos que existe algo máis que esa alegria inicial, que tódalas borracheiras teñen a súa resaca. De iso vai o disco. Fermoso e cruelmente veraz. O Francis Bacon do Rock and Roll. “Só me quito as pedras cando durmo...”
Pero ainda hai tempo para mais alegría. “Rip this Joint” é Rock and Roll, primitivo, frenético. Auténtico, como o resto do disco. Rock and roll deconstruido, exemplo de sinestesia que posúe o disco, e que posuirá toda boa obra de arte. É o subidón previo o baixón. Así é a vida. Así é o disco. Como dixo Baudelaire, a arte non representa o mundo, senón ó revés. Ata agora, hai transgresión, na medida que o disco se sae de prexuizos converxentes, e tamén hai consentimento, pois quén o escoita participa desta transgresión.
Despois, blues, ó máis puro estilo Stones. Música pintada de negro en “Shake your hips”. Todo respira blues, pero con un ritmo hipnótico, vudú. Ese tipo de artes das denominada abstractas, fronte ás plásticas, que nos falan de espacio, a MUSICA, fálanos de tempo. RITMO. Arte que desvela algo do real, sen fórmulas, sen mapa. Un modo sen modo, que diría S.Agustín.
“Casino Boogie” é a seguinte bomba de reloxería. Dende o principio ata o final pasando por ese SOLO de Mick Taylor, esta canción introducenos noutros ambientes. O dia deixa entrar á noite. Cantas magníficas bandas mamaron desta canción!. Cántas persoas lle debemos o que somos a estos surcos!... Terra que se oculta...
E despois ven o que podería considerarse o “single” do album, se é que se pode extraer algún. “Tumbling Dice” é seguramente é a canción máis popular do disco, e sen dúbida, unha das mais fermosas. Mick é xenial, dende o principio. Misóxino, coma sempe, pero xenial. “...Sempre preocupado, nunca paro de preocuparme,¿non ves como voa o tempo...”. Deixala rodar pode ser un placer indescriptible. Todo, neste caos, está en orde.
O grandísimo Gram Parsons está presente na seguinte canción. “Sweet Virginia”, Country-Rock que pon os pelos de punta dende que sona esa harmónica ata que todo sube, achegandose a un climax orgásmico. Esta canción está no subconsciente colectivo. Sabémola antes de nacer, o universo danza en armonia caótica ao seu son. Charlie toca a batería ao unísono co corazón de todos. O country parsoniano continua no corte 7, “Torn & Frayed”, que fala da adicción á heroina de Keith, unha preciosidade. ¿Nunca caminastes borrachos, desorientados, sós, tristes, buscando algo na oscuridade da noite...?. “Mentres sone a súa guitarra, deixa que te roube o corazón...” A soidade. O Edward Hopper do Rock and Roll.
Unha rara calidez fai acto de presencia cando soa “Sweet Black Angel”, como cando cantaban os grilos en verán e estabas apertado a esa rapaza que tanto che gustaba. A letra é poéticamente política, falando de prexuizos raciais, criticando a quén odia esa raza que eles tanto admiran, sen deixar de evocar a humidade dun bó polvo de verán, en sintonía coa natureza.
“Loving cup”... Charlie toca como en “You can’t always... “. En realidade en ambas toca o xenial productor-percusionista do disco, dos discos da época dourada dos Stones, Jimmy Miller. Esta canción é perfectamente fermosa. Das que fan chorar de alegría, que en realidade non é máis que tristeza oculta. Qué bonita canción a que fai que todo no momento que a escoitas che parezca fermoso.ARTE.
“Happy”. Richards desafina con esa magnífica voz creando unha canción perfecta. De novo surxe un estrano optimismo. Un canto á mala vida, un canto á superación da mediocridade que pode conseguir calquera mediocre como calquera de nós.
“Turd on the Run”, un boogie que nos fala do amor non correspondido, do amor suplicado, do amor humillante e desesperado que, de unha maneira ou outra, todos sufrimos. “...Supliqueiche, prometinche calquera cousa se só te quedabas. Perdín unha morea de amor contigo, nena...”. Frenético e sinceiro. Salvaxe. Co corazón destrozado. O Jackson Pollock do Rock and Roll.
“Ventilator Blues”... dende os inicios da banda en sudorosas Jam Sessions, este foi o seu estilo. Blues. Quizais o mellor exemplo de Blues polo que ten de deconstrucción. Uns ingleses que ven America, esa terra prometida que ven o blues e o rock’n’roll como maná. Peregrinos que ven a sua meta a metade de camiño. Sexo. Ritmo. Calor. Vida. Esta canción é follar. E despois “Just wanna see his face”, case unida é como durmirse despois de follar. Un soño que se mestura co orgasmo. Un tema case psicodélico. experimental. Pero dentro do disco encaixa como un rompecabezas. As voces... esas oníricas voces... O Bosco do Rock and Roll?
“Let it Loose”... Algo está a rematar. De súpeto, xurden unhas fermosísimas baladas como esta. Ese piano fai tolear a un espectador extasiado. Esas voces... esa letra... “.. O mellor os teus amigos pensan que só son un estrano, unha cara que nunca veredes máis...”.BELEZA.
E volve a alegría na cara 4 do doble disco. “All down the line”. Rock and Roll optimista, con ramalazos country... Qué carallo!... Un son inclasificable. Vital. Bó tema para despertar unha destas mañáns. “Won't you be my little baby for a while?” Quén non...?
“Stop breaking down”, retoma o blues stoniano cun Mick Taylor perfectamente idolatrable ao lado de Buda, Mahoma ou Xesús. O tema pasa a formar parte da mitoloxía popular do blues ao falarnos dunha muller que vira tolo a quén a mira. Inmortal. XENIAL.

Todo acaba. Este disco máis que ningún outro ten que rematar para ser perfecto. Como na vida, ao largo da audición pasamos de alegría a pena, de borracheira a resaca, de amor a odio, de calma a rabia. TODO está aquí dentro concentrado, como nunha boa obra de arte, con un pouco, trátase de dicir (ben) TODO. Ou o que poidamos dese todo.
Dous temas despedirán esta viaxe polo lado salvaxe, polo lado equivocado,( ou todo o contrario). “Shine a light” trata un tema ata agora non tratado no disco que só falaba de mundo, demo e carne. Neste tema a relixión, stonianamente deconstruida, chega o corazón de calqueira bicho vivo, crente ou non, por medio da música. Por medio da arte. Se a a arte é a busca da beleza, os Stones atopárona con este tema. Se as catedrais góticas, tan altas, con esas vidrieras que prometian un paraiso máis aló causaban efecto nos potenciais crentes, esta canción non debería ser menos. Mick canta como un anxo, redimíndose con este gospel, que lle adica a unha metafórica pecadora. “...Que poida o bó señor facer brilar unha luz sobre tí, facer de cada canción que cantes a tua melodía preferida, cálida como o sol da tarde... ” Oh, Deus, perdoa a estos pecadores, porque con esta canción gañaron un sitio no teu reino. O Greco do Rock and Roll.
O broche pono “Soul survivor”. Un himno ó sexo, as drogas e o rock and roll, esa santísima trinidade que adoraron dende a súa adolescencia, no que introducen o tema da morte abertamente. O disco morre. Gracias a Deus. Pero resucitará na próxima escoita. Así é a vida. así é a arte. Cántas veces morremos e renacemos tódolos días!!!!
Toda arte debería tocar unha fibra invisible, intanxible. Toda arte debería falar da vida, non fuxir dela. Toda arte debería non entenderse ben a primeira impresión, e amarse progresivamente nas sucesivas. Toda arte debería surxir da confusión, do caos e do intento de asimilación de todolos teus sentimentos. Toda arte debería ter sentido só para quén o precise.
Toda boa arte debería gustarlle a todo o mundo. Afortunadamente non é así.

Miguel Calvo, 2006.

Arte contemporanea atravesada axiña nunha escaleira

Miguel Calvo
O nacemento da revolución industrial supuxo un duro golpe para a arte tradicional en moitos aspectos. Retratar a unha, cada vez máis, fosilizada dánae comezaba a non ter moito sentido e, sinxelamente, coma sempre foi, tendeuse, por parte dos máis audaces, á experimentación estética e plástica. O curioso é que neses anos, a revolución industrial tamén supuxo o nacemento dun novo comprador da arte tradicional, ó que, pouco a pouco, as milenarias fazañas gregas que mercaba para colgar nas escaleiras, deixaron de interesarlle.
Un novo mundo naceu na arte. Non se produciron rupturas excesivamente radicais, (só algúns pequenos escándalos que por outro lado empezaban a ser ben vistos, e que só ofendían a catro burgueses pouco previsores), senón progresivas conquistas cara un arte distinto, novo, que bebía do anterior pero que se achegaba a algo desconocido, e que supuxo certo incertidume, propio de finais de tódolos séculos, unha confusión apta para a efervescencia da nova creación. O cotarro socio-cultural que se estaba a vivir parecía favorecer as cousas. De súpeto, o novo, o rompedor, o escandaloso era sinónimo de éxito. Os compradores de arte comezaban a colgar cousas nunca vistas nas escaleiras. O artista comezou a investigar con máis liberdade. E case todas estas investigacións foron na súa maioría, primeiro rexeitadas e despois progresivamente aclamadas.
Esta tendencia experimental foi unha constante nos primeiros anos do século XX. Primeiro acabou de racharse totalmente coas formas, camiño que xa comezaran os impresionistas e Cezanne, ata chegar mesmo a abstracción. Agora colgaban das escaleiras cadros incomprensibles de mulleres deformadas,cadros de guitarras con periódicos...Algún dono de escaleira mesmo aumentou as escaleiras e fixo acopio de obras que valían case tanto como as súas fábricas. E algúns artístas gañaban tanto, que podían mesmo mercar as súas propias obras. O único que había que facer era poñer en dúbida o arte establecido. Innovar.
E de súpeto, Europa entrou en conflicto. Guerra, Revolución soviética, tensións sociais... Os artistas creaban coma tolos. Nunca tanta efervescencia cultural se producira antes. Todo era cada vez máis veloz, a información era maior... En Rusia, (nuns efímeros primeiros anos de revolución), os artistas foron animados polo estado proletario en homenaxe a obreiros e campesiños a realizar as ideas máis tolas, que pola súa utopía tiñan tamén tiñán moito de absurdo e de destructivo-constructivo. Mentres, a nova arte ía saindo ós salóns e ás rúas e mesmo se introducía nas máis rancias institucións.
Os artistas de maior éxito (en vida ou despois en morte),a maioría exiliados, contaban nas súas filas con varios bebedores de absenta de París que pintaban un mundo cada vez máis íntimo, persoal e hermético, varios místicos e teósofos que teorizaban e teorizaban sobre a arte, realizando cada vez mellor exactamente a mesma cousa, e uns cantos terroristas artísticos que buscaron o absurdo da vida mediante estéticas gamberradas.
Entre eles, quizais cunha mestura deles, xurdiu a figura de Duchamp, que, camiñando pola liña da evolución artística cara ningures inaugurada pola industrialización, cortouna, probablemente sen darse conta nun principio, deixando as vindeiras xeracións, esta vez sí, co incertidume do infinito na arte.
Se ben o mundo artístico nestes anos non parou de avanzar, Duchamp e o seu anti-arte, irreverente e destructivo, negativo en moitos aspectos, crearon unha revolución na que todo era posible. Abriron a caixa de Pandora o abrir unha nova e virxe dimensión na conciencia estética. Duchamp e algún máis descubriron o que significaba a nova arte en realidade. Coas súas obras , cambiárono todo e situaron a arte no ollo do espectador. Ou cambiaron a arte ou crearon a arte do cambio Esto poderíase considerar unha evolución lóxica da arte obxetual cara “outra cousa”. O cambio que trouxo a industrialización trouxo cambio.
Picasso e cía. racharon estéticamente co establecido. Duchamp e cía., conceptualmente. Ó menos nun principio, non pretendeu ningunha reflexión espiritual ou formal (ainda que esto sexa moi discutible) coas súas obras, senón unha reflexión meta-artística de carácter radical, pero sen sairse da arte, e dicir, non destruindo a arte tradicional, senón reafirmandoa. Un movemento de xadrez, que xeneraría infinitas posibilidades.
As súas ready mades, os seus objet assisté tiñan algo de nihilismo. Con elas respostaba as clásicas preguntas sobre a arte e o seu significado, non con sesuda teoría (ou quizais sí), senón con exercicios prácticos. Nun principio, foron unha influencia directa cara os seguintes, e tamén trastornados exploradores surrealistas, pero a influencia que veu despois acabaría por converterse na morte (suicidio)e posterior renacemento da nova arte establecida.
Esta crítica (¿crítica?) rozando o subversivo fixo necesario un replantexamento da arte. Duchamp, amante da escaleira, tíñase que sincerar irónicamente con ela Pero seguía a ser arte para colgar na escaleira, ainda que fose un urinario... ou unha lata de merda.


A arte actual busca outra revolución como a de Duchamp. Pero por outro lado, está saturada de revolucións. Nunca tanta efervescencia artística e comunicación cultural entre pobos exitiu no mundo. A arte acelérase, e as alternancias históricas e as modas que se repiten unha e outra vez son cada vez máis fugaces, máis rápidas. A roda con que esquematizan algúns historiadores da arte esta alternancia xira hoxe a tal velocidade, que non se pode dibuxar sen que salga movida. Non se pode obter xa un referente que non traia millóns de satélites por descubrir. Non se pode crear sen estar roubando.
Hoxe hai unha riqueza cultural e unha información tales, que o arte que se está a facer perde moito sentido. Semella que se estean a pintar dánaes momificadas. E semella que canto máis se avanza, a confusión é maior. Hoxe, máis que nunca a arte precisa estar nunha escaleira como única forma de supervivencia post-duchamp. Arte para estar colgado nela.
O conceptual está presente, estéticamente ou non, e o artista é cada vez máis un individuo. Dun ou outro xeito, tódolos movementos artísticos posteriores, tiveron xa en conta a reflexión sobre a propia arte de Duchamp. Precisaron para crear, indagar sobre o que fan dende dentro, e tratar de entender a súa función, que non é só estar sobre un pedestal arbitrariamente. A arte ten que ser hoxe filla desta reflexión, pero ten que superala, se é que é posible, dende o impulso creador individual e particularísimo de cada un. Sexa arbitrario ou non. Crear como tentar non perder ó xadrez, para que siga a partida
Non son un fanático o que lle gustaría destruir a escaleira do comprador para crear arte novo, pese a que esta escaleira ten, por pura experiencia histórica, os días contados. Quizais habería que construir outra, na que colgar este arte. Mentres tanto hai que crear (así se está a facer, e se seguirá facendo, qué remedio lle queda á humanidade), en homenaxe á individualidade.